*رئوف پیشدار
استاد دانشگاه و روزنامه نگار
در محافل و سطوح دیپلماتیک معمول و مرسوم است که از ملاقات ها، جلسات، رفت و آمد هیات های عالی رتبه و موضوعاتی این چنین که مورد توجه مردم و رسانه ها در حوزه دیپلماسی قرار می گیرد، بیانیه ها و اعلامیه های عمومی منتشر می کنند.
هدف از این کار، انتقال صحیح اطلاعات به مخاطبان از طریق مجرایی معتبر مانند رسانه است.
اِعلامیهٔ مَطبوعاتی Press release (که بسته به مورد، اطلاعیهٔ مطبوعاتی و بیانیهٔ مطبوعاتی هم نامیده می‌شود - در معنا این دو عبارت تفاوت اندکی با هم دارند. ) گزارش، خبر یا بیانیه‌ای است که به‌صورت نوشته یا ضبط‌شده برای اعضای رسانه‌های خبری فرستاده می‌شود و منظور از آن اعلان‌کردن مطلبی است که شخص فرستنده آن را دارای ارزش خبری می‌داند.
همچنین معمول است که قبل از اتفاقی مهم، نهاد ذی مدخل جلسه ای برای دست اندکاران از جمله رسانه ای ها بمنظور ارائه توضیحات و اطلاعات و اهداف و ملاحظات مورد نظر ترتیب می دهد که به آن تفهیم‌نامه یا «بریف» می گویند که توضیحاتی است مکتوب که شرحی کوتاه و جامع را دربارهٔ چیزی ارائه می‌دهد. واژه بریفینگ (به انگلیسی: Briefing ) برای اولین بار در جریان جنگ جهانی دوم متداول شد و به صورت جلساتی بود که در آن به‌طور فشرده به افراد درگیر در عملیات نظامی اطلاعاتی داده می‌شد و بعدها از جمله به ادبیات و سنت دیپلماتیک هم وارد شد.
مواضع رسمی هر کشوری را بسته به ساختار سیاسی آن بالاترین مقام سیاسی کشور رهبر، پادشاه و یا رئیس‌جمهوری ، نخست وزیر در نظام های پارلمانی، وزیر امور خارجه و سخن‌گوی وزارت امور خارجه اعلام و اعلان می کنند و بقیه گفته ها جنبه رسمی ندارند ولی می تواند مورد توجه قرار گیرد.
به دوستان جوان رسانه ای ام برای آشنایی با این اصطلاحات و کارکردها و کاربردهای آن‌ها توصیه می کنم کتاب «مقدمات علم سیاست» را بخوانند.
این نکات را از حیث یادآوری و با در نظر داشت گفت و گوهای ایران و آمریکا که دور دوم آن شنبه پیش روی - سی ام فروردین ماه ١۴٠۴ - قرار است انجام شود ، مفید به فایده دیدم بویژه این‌که دوستان جوان من میدان دار پوشش خبری آن خواهند بود که در آینده تجربه های بیشتری از فعالیت در عرصه‌های پیچیده و دارای ظرایف و دقایق دیپلماسی کسب خواهند کرد.
در دور اول گفت و گو های ایران و آمریکا آقای «اسماعیل بقائی» سخن‌گوی وزارت امور خارجه ایران حضوری فعال و قابل قبول در رسانه ها و با رسانه ای ها داشت. امیدوارم باز هم تکرار شود و پوششی مناسب، دقیق، شفاف و اقناعی در کوتاه ترین زمان به این رخداد حائز اهمیت برای افکار عمومی ایران و جهان داده شود. مهم است که دقت شود از سه اصل صحت، دقت و سرعت هیچ یک مورد غفلت قرار نگیرد.
حائز اهمیت است بگوییم؛ هم در مذاکرات پیش روی و هم برای در کل یک کار رسانه ای حرفه ای و متعهدانه، هر رسانه حرفه ای بخصوص اگر تابلوی ملی، و تعهدی دارد ، می بایست با پیش بینی ها ، جداول خبری مختلف و انعطاف پذیری را در تطبیق با اهداف خود که نمی تواند حزبی و جناحی باشد ، داشته باشد که در وقت حادثه ، رسانه را دچار سردرگمی نکند.
نبود و یا بی توجهی به این مهم زمانی آشکار می شودکه رسانه با گارد بسته ناشی از نگاه‌های بسته جناحی ، سراغ منابعی می رود که نه مسئول هستند و نه متخصص ! و شعاع و قدرت تحلیل تحلیلگران همیشگی و تکراری هم ، بیشتر از نوک بینی یشان نیست و با گفته ها و اظهار نظرهای غیر مسئولانه، غیر واقع گرایانه و غیر منطقی نه فقط نظام اطلاع رسانی را مخدوش می کنند که سبب ساز بحران‌ و تنش های اطلاعاتی در جامعه می شوند.
توجه داریم که از منظر علم ارتباطات؛ هر امر غیر اقناعی وارد حوزه هیجان می شود و اثر منفی آن بیشتر است. بنا به دلایلی چند که همه ی آنها قابل توجه و تحقیق و درنگ است، در ایران شایعه سریع ساخته می شود، زود شاخ و برگ می گیرد و زودباوری عمومی وجود دارد و فضای بدون دروازه بانی مجازی بیشتر به آن دامن زده است.
از فضای مجازی انتظار زیادی به رغم قابلیت ها و ظرفیت های متنوع آن در امر اطلاع رسانی تا زمانی که نهادهای رسمی و مسئول به تولید و عرضه محتواهای مناسب و اقناعی برروی آن نپردازند ، نیست. تا آن زمان که این نقیصه اساسی رفع شود، این وظیفه حرفه ای و ذاتی رسانه های موسوم به جریان اصلی بویژه صدا و سیما و خبرگزاری های تابلو دار است که افکار عمومی را مسئولانه و صادقانه نسبت به وقایع مختلف آگاه نگه بدارند.
برای‌ مطالعه نوشته های نویسنده متمنی است لینک زیر را دنبال کنید :
https://chat.whatsapp.com/LgEB4ZlnFKY5ohMdKOOZiO1