​​​​​* رئوف پیشدار
استاد دانشگاه و روزنامه نگار
مستقیم یا غیرمستقیم، و یا بگوییم؛ مذاکرات غیرمستقیم، دیدار مستقیم هیچ یک از این اشکال در دیدار نمایندگان ایران و آمریکا در مسقط مهم نیست، مهم تر از همه نتیجه همین اولین دیدار این مقطع در مسقط است که هر دو مثبت بودن آن‌را تایید کرده اند و قرار بر ادامه گذاشتند. این یعنی : نبض دیپلماسی می زند! دیپلماسی زنده است و این وظیفه دیپلمات‌هاست که آن‌را احیا کنند.
بیش از بیست سال پیش در خودروی رسمی سفیر ایران در قزاقستان که آن‌زمان آقای «حسن قشقاوی» سفیر بود، به بیشکک پایتخت قرقیزستان می رفتیم. صحبت رابطه با آمریکا شد و من روی یک جمله بسیار تاکید کردم و آن این بود : به رابطه با آمریکا نباید آن‌قدر ایدئولوژیک نگاه شود که عدم وجود آن به حوزه تقدس ها برده شود و اگر روزی نظر به داشتن رابطه شد، گمان شود فعل حرامی صورت است. رابطه با آمریکا، مثل هر رابطه دیگری در دنیای سیاست باید مبتنی و با نظر داشت منافع ملی ما باشد.
همین سخن را بارها و بارها در جاهای مختلف و نزد افراد بسیار گفته و در نوشته هایم آورده ام.
به حرکت در آمدن دیپلماسی در رابطه ایران و آمریکا را در هفته منتهی به جمعه ٢۵ آبان‌ماه ١۴٠٣ می شد حس کرد. آن روز رخدادی را در رابطه ایران و آمریکا شاهد بودیم که مشخصات یک تحول را داشت و آن ملاقات سفیر ایران در سازمان ملل با ایلان ماسک مشاور و دستیار دونالد ترامپ بود که توسط«نیویورک‌تایمز» افشاء و گفته شد در دوشنبه ۲۱ آبان ١۴٠٣ انجام شده است.
روزنامه آمریکایی نوشته بود؛ «سعید ایروانی» و ایلان ماسک درباره راه‌های کاهش تنش‌ها بین تهران و واشنگتن گفت‌وگو کرده اند. البته تهران ملاقات را تکذیب کرد!
مقامات دولت آمریکا روز پنجشنبه ۲۴ آبان‌ماه در رابطه با برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی از ایران خواسته‌ بودند«به جای گفتار و وعده‌ها، دست به اقدامات عملی بزنند.» این درخواست آمریکا پس از آن مطرح شد که مسعود پزشکیان، رئیس‌ جمهوری وعده داد که پیش از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، ابهامات و شبهات در مورد صلح‌ آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران را رفع کند.
پزشکیان در گفت‌وگو با «رافائل گروسی» مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تهران گفته بود :«آمادگی خود را برای همکاری و همگرایی با این نهاد بین‌المللی (آژانس) به منظور رفع ابهامات و شبهات ادعایی درباره فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای کشورمان اعلام می‌کنیم.»
تحولات اشاره شده و سیگنال‌های دو جانبه دیگر از همان زمان نشان از احتمال نزدیک شدن رابطه تهران و واشنگتن به فاز دیپلماتیک داشت و حال انتظار است که
ادامه تحولات هم‌چنان در دست دیپلمات‌ها باشد تا سیر وقایع را در چارچوب سیاست های کلی نظام مبتنی بر عزت، حکمت و مصلحت به پیش ببرند.
رابطه ایران و آمریکا در مقاطعی درچهار دهه گذشته و از جمله در دور اوّل ریاست جمهوری ترامپ(۲۰ ژانویه ۲۰۱۷ تا۲۰ ژانویه ۲۰۲۱)در مرحله ای قرار گرفت که می توانست مقدمه ای برای آب شدن یخ رابطه تهران و واشنگتن باشد که بواسطه عدم مدیریت شرایط به وجود آمده و دور ساختن آن از هیجانات و دستبرد های بازیگرانی- بویژه اسرائیل و رقبای منطقه ای ایران و قدرت سایه در ایران - به سرقت رفت.
از ویژگی های اساسی علم سیاست که آن را هنر «تدبیر» مسائل نیز می خوانند، «واقعی»، و نه «آرمانی» تلقی شدن همه ی بازیگران عرصه بین الملل است. در چنین فضایی سیاست خارجی یک کشور در چارچوبی شکل می گیرد که به آن «منافع ملّی »گفته می شود.منافع ملّی ما امروز در گروی حل عزتمندانه مسائل با آمریکاست.
هم تهران و هم واشنگتن باید باور داشته باشندکه نمی توانند و نباید به سیاست گفت وگو نکردن مستقیم و بدون واسطه با نیت راسخ به حل مسائل،ادامه بدهند .
ایران ظرفیت های سیاسی، اقتصادی، امنیتی، فرهنگی و اجتماعی زیادی دارد که به آن امکان می دهد تا نقش مهمی در ثبات و تحکیم صلح و امنیت و دموکراسی در منطقه ایفا کند.آمریکا نمی تواند این پتانسیل بزرگ را در بازی های منطقه ای و حتی فرا منطقه ای خود نادیده بگیرد.
آمریکا باید باور کند که تعادل منطقه بدون حضور و ایفای نقش متناسب با وزن ژئوپولتیک ایران ممکن نیست و در مقابل ایران توجه کند که آمریکا قدرت نخست اقتصادی دنیا است، یک چهارم اقتصاد دنیا متعلق به آمریکاست و تنها ارزش اقتصادی ایالت کالیفرنیای آمریکا دو برابر کل اقتصاد ایران است و ابزارهای زیادی برای تنظیم تعاملات و روابط منطقه ای و بین المللی خود دارد.
🟡 برای مطالعه نوشته های نویسنده ،لطفا لینک های زیر را دنبال کنید.

https://chat.whatsapp.com/LgEB4ZlnFKY5ohMdKOOZiO1

https://t.me/raoufpishdar

HTTPS://r-pishdar.blogfa.com