​​​*رئوف پیشدار
استاد دانشگاه و روزنامه نگار
لایحه بودجه سال آینده در دست نمایندگان مجلس است. در خوش‌بینانه ترین حالت این بودجه نیز کسری قابل توجهی خواهد داشت ، مگر دولت دست به جراحی بزرگی در هزینه های خود بزند در غیر این صورت باید تورم هر چه بیشتر و کاهش بازهم بیشتر ارزش پول ملّی و فقیرتر شدن بیشتر مردم! را شاهد باشیم.
کسری بودجه زمانی رخ می‌دهد که میان درآمد‌ها و مخارج دولت عدم تعادل اتفاق می‌افتد. درآمد‌های دولت مشخص است و از سه بخش تشکیل می‌شود؛
درآمد‌های مالیاتی و گمرکی، فروش نفت و فروش اوراق بدهی که به عنوان یک ابزار سیاست‌گذاری در سال‌های اخیر در بودجه دولت می‌آید.
در مورد تحقق در آمدها در هر سه بخش، نمی توان خوش بین بود، بویژه آن‌که با تغییر رهبری آمریکا، باید منتظر بود و دیدکه روند صادرات نفت و فرآورده های نفتی چگونه پیش خواهد رفت.
واضح است که در مورد درآمد نفت هم اگر سیاست تنش در منطقه رخ دهد، این درآمد تحقق پیدا نخواهد کرد و منابع درآمدی دولت دچار مشکل می‌شود.افزون بر این‌که بخشی از درآمد‌های مالیاتی هم عیناً به درآمد‌های نفتی ارتباط دارد؛
بنابراین باید اصلاحاتی در سیاست خارجی داشته باشیم، بدین معنا که سیاست خارجه ما در خدمت توسعه و پیشرفت ایران باشد.
یکی از دلایل کسری بودجه در ایران، اختصاص اعتبار‌های کلان به نهاد‌های خاص و موسسات غیر دولتی است. بسیاری از نهاد‌های خاص در ایران، مانند نهاد‌های مذهبی، نظامی، امنیتی و برخی موسسات وابسته به بنیادها، به دلیل قدرت سیاسی و اقتصادی خود، اعتبار‌های کلانی را دریافت می‌کنند که غالبا از شفافیت مالی کمتری برخوردارند و نظارت بر عملکرد مالی آن‌ها دشوار است. ضمن این‌که اختصاص اعتبار‌های کلان به نهاد‌های خاص، اولویت‌های بودجه‌ای دولت را تحت تاثیر قرار می‌دهد. کما این‌که کارزاری هم با عنوان «اعتراض به بودجه نجومی نهاد‌های فرهنگی - مذهبی» راه‌اندازی شده است و شخصیت هایی مانند عزت الله ضرغامی وزیر پیشین هم با آن همراه شده و در توئیتی تاکید کرده که از جمله برای«صرفه جویی»، « ستادهای امر به معروف و نهی از منکر ، اقامه نماز، امور مساجد، شورای هماهنگی تبلیغات و امثالهم را در سازمان تبلیغات اسلامی ادغام کنیم. هم در بودجه، صرفه‌جویی می‌شود، هم سیاستگذاری واحد و اثربخش صورت می‌گیرد.»
قسمت دوم بودجه مخارج دولت است. بخش مخارج لایحه ۱۴۰۴ هنوز در سازمان برنامه و بودجه در حال تدوین است و قرار است بعد از تصویب درآمد‌ها این بخش هم منتشر شود؛ این‌جا است که دولت باید بشدت رژیم بگیرد و خود را لاغر کند.
آن‌چه پزشکیان باید به آن در بحث بودجه بیشتر متعهد شود، شفافیت میزان تخصیص های بودجه، امر یا اموری که به آن اختصاص یافته و الزام بودجه گیرها به پاسخگوئی چگونگی هزینه کردها است . باید سیستمی بوجود آورد که عموم مردم به آن دسترسی داشته و چگونگی هزینه کردها را نظارت کنند و مانند این نباشد که به گفته معاون رئیس جمهوری ٢٧ ارگان و سازمان و نهاد برای مقوله حجاب و تبلیغ آن، بودجه می گیرند و به جایی هم پاسخگو نیستند، یا صدا و سیما با بودجه های کلان و بدون کارکردی قابل قبول نه به مجلس و نه دولت، مردم هم که جایگاهی در آن ندارد، پاسخگوی هزینه های خود نیست و یا خبرگزاری های متعدد و سایت ها و روزنامه های یارانه گیر بی خاصیت که کارشان کپی کردن است و نهادهای پرشمار مدعی تبلیغ مذهب و هزینه های نامعلومی که در جاهایی غیر از ایران و مجموعه های بودجه خوار آقایان! به اسم مدرسه، خیریه و هیات می شود، این‌ها همه باید روشن شود تا اعتماد عمومی شکل گیرد و سرمایه اجتماعی نظام تقویت شود.
وضعیت موجود سرمایه اجتماعی حاکمیت، محصول دهه ها اشتباه در راهبردها و سیاست هاست. جامعه انتظار داشت با کاهش هیجان‌های انقلابی، دوران رفاه و آبادانی و رونق را شاهد باشد که هشت سال جنگ تحمیلی بر امیدها و آرزوهای مردم آوار شد و در زیر بار فقر و فساد اقتصادی، کشور و مردمان روز به روز نحیف تر و شکننده تر شدند و احساس نادیده گرفته شدن مردم، بیشتر تقویت شد و اینک اولویت حاکمیت باید احیای رابطه خود و مردم از جمله با شفافیت بودجه باشد.

📄 برای‌ مطالعه نوشته های نویسنده متمنی است لینک های زیر را دنبال کنید:

https://chat.whatsapp.com/LgEB4ZlnFKY5ohMdKOOZiO1

https://x.com/lioeLabnnjAz2HE?s=09

https://t.me/raoufpishdar

eitaa.com/raoufpishdar

https://www.facebook.com/Raoufpishdar

https://www.instagram.com/Raoufpishdar