" استفان رادميكر" معاون وزير امورخارجه آمريكا با اين ادعا كه قطعنامه اخير شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي هسته يي تاييدي بر موضع اين كشور داير بر انحراف برنامه هاي هسته يي ايران از پروتكل ان پي تي است ، در اظهاراتي كه روز سه شنبه به نقل از وي توسط خبرگزاريها منتشر شد ، خطاب به همكاران هسته يي ايران گفت كه " بايد همكاري خود را با ايران قطع كنيد." وي خطاب سخنان خود را روشن نكرد اما روشن است كه طرف سخن او روسيه شريك هسته يي ايران مي باشد كه قرار دادي ميلياردي را با ايران براي ساخت نيروگاه هسته يي بوشهر امضاكرده ا ست . درخواست آمريكا از شركاي هسته يي ايران به دلايلي چند ، خواستي غير قانوني و در راستاي تلاشهاي واشنگتن براي حاكميت آپارتايد هسته يي ارزيابي مي شود. در قطعنامه اخير شوراي حكام هيچ اشاره يي چه به صراحت و چه به كنايه داير بر انحراف برنامه هاي هسته يي ايران از پيمان ان پي تي و پادمانهاي آن نشده است و تنها تاكيدي كه در آن وجود دارد ، ادامه ي همكاريهاي ايران با آژانس بين المللي انرژي هسته يي نهاد ديده بان سازمان ملل براي رفع " كسر اعتماد" است كه ايران دربالاترين سطح اعلام كرده خود رابه آن وفادار مي داند . بر طبق بند چهارم پيمان ان پي تي ، تمامي اعضاي پيمان از جمله ايران كه عضو قديمي آژانس نيز هست ، حق دارند به فناوري هسته يي مسالمت آميز كه خود چرخه يي گسترده از جمله غني سازي را در برمي گيرد ، دست يابند ، لذا ايران حداقل تاكنون كه چرخه آن نيز كامل نيست ، هيچ تخلفي از پيمان نداشته است. درمقابل بر طبق پيمان ، كشورهاي برخودار كه آمريكا از جمله آنها شناخته شده است ، موكلفند به كشورهاي غير برخودار در دستيابي به فناوري صلح آميز هسته يي كمك كنند . آمريكا نه تنها در برابر هيچ يك از اعضاي پيمان به اين تعهد بين المللي خود عمل نكرده ، بلكه با گريختن از امضاي نهايي پروتكل الحاقي آن در كنگره اين كشور و در تخلفي كاملا آشكار و محرز كه در گزارشهاي آژانس نيز مكرر آمده است، به تسليح هسته يي برخي دولتهاي طرفدار خود و نيز رژيم هاي مخل صلح و امنيت جهاني مانند رژيم صهيونيستي پرداخته است كه نه تنها عضو پيمان ان پي تي نيست كه هيچ گونه نظارت بين المللي را نيز تا كنون با حمايت گسترده آمريكا بر زرادخانه هاي هسته يي اش با 200تا400كلاهك هسته يي بر طبق اعلان آژانس بين المللي انرژي هسته يي نپذيرفته است.
مقابله آمريكا با برنامه هاي هسته يي ايران علاوه بر ماهيت سياسي ، ماهيت اقتصادي نيز دارد. منابع هسته يي جهان و فناوريهاي آن امروزه عمدتا در اختيار چند كشور قرار دارد كه آمريكا در صدر آنهاست . اين موقعيت آمريكا چند سالي است كه با ورود و يا فعال شدن بازيگران ديگر در اين بخش از اقتصاد جهان كه دانش هسته يي بومي ايران و قدرت يابي روسيه و چين در اين بازار مصداق آن مي باشد ، به خطر افتاده است و لذا از نقطه نظر آمريكايي ها راه چاره برون رفت از اين وضعيت تشديد فشارهاي سياسي و اقتصادي به اين دسته از كشورها و اعمال آپارتايد هسته يي است كه در صورت تحقق ، بدون ترديد در آينده شكاف عميق بين كشورهاي برخوردار و غير برخوردار را عميق تر خواهد كرد. ايران براي تعميق اعتماد جهاني به برنامه هاي هسته يي اش در اجلاس اخير سران كشورهاي عضو سازمان ملل در نيويورك پيشنهاد مشاركت كشورهاي ديگر با اين كشور در برنامه هاي هسته يي خود را داد كه آمريكا را شديدا نسبتا به پيامدهاي چنين همكاري و تاثير آن در بازار فناوريهاي هسته يي به وحشت انداخت و رهبران واشنگتن فشارهاي سياسي خود را به ايران براي دوري جستن از بازار و ادامه حاكميت آپارتايد هسته يي تشديد كردند. تحول ديگري كه در روزهاي اخير سبب تشديد فشارهاي هرچه بيشتر واشنگتن به تهران شده است ، تحولاتي مي باشد كه در تركيب شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي هسته يي رخ داده و در آن سيزده عضو كه اغلب طرفداران آمريكا و يا نزديك به مواضع اين كشور بودند ، جاي خود را به كشورهايي داده اند كه يا به ايران نزديكند و يا نزديكي آنها به آمريكا آنقدر نيست كه كاملا تحت تاثير شانتاژهاي واشنگتن قرار گيرند و به علاوه لابي هاي ديپلماتيك ايران با برخي اعضاي دائم و با نفوذ شورا ،هدف آمريكا را در ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت سازمان ملل چالش خواهد كشيد.
گرچه تازمان تنظيم اين يادداشت از سوي روسها موضعي رسمي در برابر خواست توام با قيد" بايد" معاون وزارت امورخارجه آمريكا داير بر توقف همكاريهاي هسته يي با ايران انتشار نيافته ، ولي انتظار مي رود كه مسكو نظر قبلي خود را در اين باره تكرار كند كه قطع همكاري هسته يي با ايران را نمي پذيريد كه خود دلايلي چند دارد . روسيه بدنبال احياي نقش سياسي خود در تعاملات جهاني در حداقل آن همانند دوران اتحاد جماهير شوروي است . مسكو براي كسب و بازيابي اين موقعيت خود توسعه و تعميق مناسبات با كشورها و بازيگران عمده جهاني و منطقه يي را در صدر سياستهاي خارجي اش قرار داده است و اين نكته مهم در مواضع روسيه در سالهاي اخير و به طور مشخص در دوران رياست جمهوري ولاديمير پوتين هويدا است . يك قطبي شدن جهان بعد از فروپاشي اتحاد شوروي در سال 1991 و در دوره يي چندين ساله روسيه را در صحنه هاي سياسي و اقتصادي جهان به انزوا كشاند و در مقابل آمريكا اين فرصت را يافت كه با تمام وجود قدرت سياسي ، نظامي و اقتصادي خود را نه تنها در پايگاههاي سنتي كه پشت مرزهاي روسيه متمركز كند و همانطور كه نيكسون سالها پيش در كتاب خود " 1999، پيروزي بدون جنگ " گفته بود ، تمامي جاي پاهاي روسيه را پاك كند و در راستاي يك پروسه سياسي ، نظامي و اقتصادي كه رد آنرا مي توان در تحولات سالهاي اخير در خاورميانه ، آسياي مركزي ، قفقاز ، حوزه بالتيك و شرق اروپا ديد ، منافع حياتي مسكو را يكي پس از ديگري به خطر اندازد. روسها به لحاظ اقتصادي نيز با برون رفت از دوره انزوا كه به آنها امكان تحمل در برابر فشارهاي اقتصادي برون مرزي را داده است، دريافته اند با در نظر گرفتن تحولات جهاني نه تنها نياز به بازارهاي سنتي خود در دوران اتحاد شوروي دارند كه بازارهاي جديدي را بايد در زمينه هاي مختلف از جمله فناوري هسته يي براي رونق اقتصادي خود بيابند كه به آنها كمك كند تا توسعه اقتصادي سالهاي اخير خود را نهادينه كنند . به اين ترتيب پيش بيني مي شود كه روسها در برابر فشارهاي آمريكا براي توقف همكاري هسته يي با ايران منطق علمي و عقلي به خرج دهند و بر مواضع قبلي خود كه الكساندر روميانتسف رييس آژانس اتمي روسيه كه ماه گذشته دوباره آنرا بيان كرد پاي بند بمانند كه :" روسيه توضيحات ايران در مورد علل نياز به فناوري هسته يي را مي پذيرد و هيچ دليلي وجود ندارد كه ايران به تخطي از تعهدات بين المللي اش متهم شود و لذا روسيه به همكاري هسته يي با ايران ادامه خواهد داد."[1]
