گزارش تازه محمد البرادعي دبيركل آژانس بين المللي انرژي هسته يي در خصوص برنامه هاي هسته يي ايران ، يك نمونه ديگر از تاثير پذيري سياسي اين نهاد به ظاهر تخصصي سازمان ملل است . البرادعي در گزارش جديد خود  به شوراي حكام آژانس ، به رغم اذعان به يافت نشدن سندي درخصوص انحراف برنامه هاي مسالمت آميز هسته يي ايران ، با چند اما و اگر غير تخصصي به گزارش خود كه قائدتا بايد تخصصي مي بود ، جنبه سياسي داده است . البرادعي در گزارش با آنكه اعتراف مي كند ، ايران " بويژه " در طول سالهاي اخير همكاري نزديكي با آژانس و بازرسان آن داشته است ، از جمله از ضرورت " شفاف سازي" همچنان برنامه هاي هسته يي ايران سخن مي گويد كه تهران  بارها اعلام داشته علاقه مند به آن است . نكته اساسي و حائز اهميت گزارش كه زير سايه ايرادهاي البرادعي قرار گرفته اين نكته مي باشد كه   " آژانس پس از دو سال و نيم تحقيق درباره پرونده هسته يي (ايران ) هنوز در موقعيتي نيست كه اعلام كند هيچ فعاليت يا مواد اتمي اعلام نشده اي در ايران وجود ندارد." اين نكته با اين ترتيب در گزارش كه بار سياسي آنرا افزايش مي دهد ،اگر چه براي ايران از اين رو كه آژانس مدركي عليه برنامه هاي هسته يي آن به دست نياورده ، يك امتياز است ، اما از سوي ديگر  دست مدعيان برنامه هاي هسته يي ايران را باز مي گذارد تا به برخوردهاي سياسي خود با اين پرونده ادامه دهند.  گزارش اخير يك هيات علمي و تخصصي كارشناسان ببن المللي از سمت و سوي برنامه هاي هسته يي ايران كه در آن به صراحت موضع ايران در مسالمت آميز بودن برنامه هاي هسته يي اش تاييد شد ، اين انتظار را بوجود آورده بود  كه در نشست دو هفته ديگر شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي هسته يي ، ابهامات در مورد پرونده ايران كاملا رفع و پرونده مختومه شود و حال با اين گزارش ، بايد به انتظار نشست و نتيجه رايزني هاي ديپلماتيك را در اجلاس ديد . مقامات  ارشد ايران كه در حال رايزني با برخي از اعضاي فعال و رهبران گروهها در آژانس بين المللي انرژي هسته يي مي باشد ، گفته اند كه در آينده نزديك و احتمالا تا دوهفته ديگر كه شوراي حكام آژانس نشست خود را برگزار خواهد كرد ، " طرح ابتكاري " خود را براي رفع ابهامات ارايه خواهند كرد كه دو نكته اساس آنرا تشكيل خواهد داد،  اول اينكه "تضمين هاي عيني " وجود خواهد داشت كه به مدعيان ثابت مي كند فعاليت هاي هسته يي ايران صلح آميز است و دوم ، حق ايران در دستيابي به فناوري هسته يي و از جمله غني سازي اورانيوم براي مقاصد صلح آميز محقق مي شود. به اين ترتيب و از ظاهر امر چنين بر مي آيد كه براي محقق شدن " تضمين عيني " ، ايران به همكاريهاي خود با آژانس با نزديك شدن بيشتر به آن ، آنگونه كه از سخنان اخير دبير جديد شوراي عالي امنيت ملي ايران نيز برداشت مي شود ، ابعاد تازه اي خواهد داد و هم زمان با وارد كردن بازيگران تازه اما موثر در قالب آژانس به گفت و گوهاي خود ، سعي دراعتماد سازي بيشتر خواهد  نمود.

     ايران با استناد به بند چهارم پيمان منع توليد و تكثير سلاحهاي هسته يي  موسوم به ان پي تي ، برخورداري  از فناوري هسته يي را در جهت هاي مسالمت آميز حق خود مي داند و علاوه بر آن پيمان به اين كشور  اجازه مي دهد كه از كشورهاي برخوردار بخواهد آنرا در اين زمينه ياري دهند. از نگاه ايران غرب بويژه آمريكا متهم است كه با برنامه هاي هسته يي كشورها برخورد دو گانه و گزينشي دارد و درحاليكه ايران را كه عضو آژانس است براي برنامه هاي مسالمت آميزش تحت فشار قرار مي دهد به اسراييل كه عضويت پيمان را به كمك آمريكا نپذيرفته اين امكان را داده است تا از بازرسي ها و نظارت بين المللي بر برنامه هاي هسته يي اش بگريزد. اهداف صلح آميز در برنامه هاي هسته يي براساس پيمانها، توافقنامه ها و پادمانهاي موجود در زمينه منع گسترش      تسليحات هسته‌اي بويژه پيمان ان.پي.تي، يك اصل خدشه‌ناپذير به شمار مي‌رود و معمولا كشورها به اتهام انحراف از برنامه‌هاي صلح آميز كاربرد دانش هسته يي تحت فشار قرار مي گيرند. در نظر اول، كاربرد صلح آميز دانش هسته يي  شامل به كارگيري فناوري  هسته يي  در امور بهداشت و درمان، محيط زيست، توليد برق، صنعت و كشاورزي و ... است، اما در مذاكرات سياسي در مورد چگونگي اهداف صلح آميز دو ديدگاه وجود دارد.اين دو ديدگاه البته از دوران جنگ سرد و رقابت آمريكا و شوروي هنوز تاحدودي به جاي مانده است.
از نگاه آمريكايي ها، يكي از شاخص‌هاي تحقق اهداف صلح آميز كاربرد انرژي هسته‌يي اين است كه اين فناوري  در دست "غيرنظاميان" باشد. اما ديدگاه غالب در شوروي سابق اين بود كه ملاك صلح‌آميز بودن برنامه‌هاي هسته يي  يك كشور غيرنظامي بودن آن نيست بلكه "غيرتهاجمي بودن" آن مي باشد . در زمان حاضر و پس از فروپاشي نظام دوقطبي در دهه ‪ 1990عموما تفسير از كاربرد صلح آميز برنامه‌هاي هسته‌يي كشورها تفسيري "دوگانه" و "تبعيض آميز" و براساس ديدگاه زمامداران  كاخ سفيد ارائه مي‌شود. در اين زمينه مي‌توان به نحوه برخورد آمريكا و بعضا آژانس بين‌المللي انرژي اتمي با برنامه هسته يي كره جنوبي و اسراييل از يكسو و جمهوري اسلامي ايران از سويي ديگراشاره كرد كه ازديدگاه كارشناسان ، كره جنوبي و اسرائيل به دليل برخورداري از حمايت آمريكا، مكررا پيمان ان.پي.تي را نقض كرده و به برنامه‌هاي "غيرصلح آميز" خود ادامه مي‌دهند و ايران با وجود همكاري هاي "شفاف" و "كامل" با آژانس همچنان تحت فشار خاصي قرار دارد. والسلام

.