در گرما گرم مذاكراتي كه در آژانس بين المللي انرژي هسته اي در خصوص برنامه هاي هسته اي ايران در جريان است ، روز سه شنبه خبرگزاريها گزارش كردند كه وزارت امور خارجه روسيه از ايران خواسته است تا " فعاليت هاي غني سازي اورانيوم را بلافاصله متوقف كند و به ادامه همكاري تنگاتنگ با آژانس بين المللي انرژي هسته اي بپردازد ." اين موضع گيري به دلايلي مي تواند مورد ترديد قرار گيرد ، اول اينكه درخواست منتسب را تنها برخي خبرگزاري ها غربي منتشر كرده اند كه كشورهايشان از مدعيان برنامه هاي هسته اي ايران هستند و دوم و مهمتر اينكه رهبران روسيه بواسطه همكاري نزديك باايران در برنامه هاي هسته اي آن، بهتر از هر كسي با برنامه ها وتجهيزات هسته اي اين كشور و قابليت ها و امكانات آن آشنا هستند. رهبران مسكو مي دانند كه برنامه هاي هسته اي ايران در بخش غني سازي اورانيوم حداقل تاكنون اهداف نظامي نداشته و تجهيزات موجود نيز اين قابليت را به آن نمي دهد كه بتواند اورانيوم را به آن حد غني كند كه برنامه هاي آن در مسيري غير از آنچه تاكنون گفته شده ، قرار گيرد.
ايران برخلاف بسياري از مدعيان برنامه هاي هسته اي آن ، از اعضاي قديمي آژانس بين المللي انرژي هسته اي و امضا كننده و متعهد به پيمانهاي بين المللي در خصوص منع توليد و بكار گيري سلاح هاي كشتار جمعي از جمله پيمان موسوم به ان پي تي است . در مراكز هسته اي ايران همواره به روي بازرسان آژانس باز بوده و آنها در گزارشهاي متعدد خود به مسالمت آميز بودن برنامه هاي هسته اي ايران و قرار داشتن آنها در چهارچوب پيمان اذعان كرده اند واز اين رو مي توان گفت كه ايران عضوي متعهد و وفادار به تعهدات جهاني خود بوده است و هيچ تضميني حتي از نوع عيني آن ، بالاتر و معتبر تر از بازديدهاي پيوسته و بدون محدوديت بازرسان از مراكز هسته اي ايران و تحت نظارت دائم و كامل قرار دادن آن نيست .
آنچه ايران فعاليت در آن بخش را در برنامه هاي هسته اي خود از روز سه شنبه آغاز كرده ، يك كار تبديلي است و به لحاظ علمي نمي توان آنرا غني سازي خواند و گذشته از آن ، توقف فعاليت در اين بخش نه هرگز با اروپايي ها مورد توافق قرا رگرفته بود و نه آنگونه كه " آقا محمدي " از مسوولين شوراي عالي امنيت ملي ايران گفته است ، هرگز توسط آژانس بين المللي انرژي هسته اي پلمپ نشده بود، لذا ايران هنوز اقدامي جدي براي نقض توافق و نه تعهد ! خود با سه كشور اروپايي مذاكره كننده، نكرده است و همانگونه كه رهبران ايران مكررا در روزهاي اخير بر آن تاكيد كرده اند باب مذاكره هنوز باز است و اروپايي ها بايد در راستاي تعهدات خود با سقف پيشنهادهايشان كه به رسميت شناخته شدن حق جمهوري اسلامي ايران در غني سازي اورانيوم براساس پيمان ان پي تي از جمله آنها بايد باشد ، پا پيش بگذارند.
آنهايي كه با بازار فناوريهاي هسته اي آشنا هستند مي دانند كه اين بازار به نسبت بسيار زياد در انحصار آمريكا قرار دارد و ورود روسيه به اين بازار در حداقل به معناي كاهش سهم آمريكا در بازار است. امكانات و تجهيزات هسته اي ايران از جمله تجهيزات نيروگاه اتمي بوشهر از نوعي است كه آمريكا تاكنون در چندين كشور جهان آنرا داير كرده و در مذاكره با كره شمالي نيز وعده تحويل آنرا به اين كشور داده است. يكي از اصلي ترين هدف هاي آمريكا از فشار آوردن به روسيه براي توقف همكاري هسته اي با ايران ، بيرون راندن روسيه از بازار هسته اي آنهم در شرايطي است كه اين كشور با اقتصاد نه چندان با رونق خود ، در صدد جذب منابع مالي براي تزريق به اين بازار و تصحيح چهره روسيه در نزد شركاي آن به عنوان شريكي كه نبايد زياد روي آن حساب كرد ، مي باشد.
همكاريهاي هسته اي ايران و روسيه تاكنون ميلياردها دلار به اقتصاد روسيه كمك كرده است و سطح روابط اقتصادي دو كشور به چنان سطحي رسيده كه بعيد بنظر مي رسد مسكو مايل باشد حتي با قبول كاهش درصدي از آن ، از رونق اقتصادي روسيه در سالهاي اخير كه به باور عموم كارشناسان از سياستهاي نسبتا مستقل ولاديمير پوتين رييس جمهوري اين كشور در تعاملات بين المللي بويژه با آمريكا ناشي مي شود ، بكاهد . دولت مردان مسكو سالهاي پاياني دهه 1990ميلادي را به ياد دارند كه چگونه اقتصاد روسيه در پي تحولات ناشي از فروپاشي اتحاد شوروي كاملا زانو زد و مي دانند كه برون رفت نسبي از آن وضعيت نيز ريشه در رويكردهاي جديد سياسي و اقتصادي اين كشور دارد كه بخشي از آن تحت تاثير تحولات جهاني و ضرورتهاي داخلي و خارجي براي ورود و حضور در تعاملات جهاني به عنوان يك بازيگر اصلي است. در شرايطي كه توصيف آن رفت انتظار و عكس العمل معقول روسيه به آن اين بود و هست كه چون يك شريك قابل اعتماد در روند مذاكرات جاري در آژانس وارد مي شد و با لحاظ كردن منافع شريك خود ، ضمن كمك به رفع تنش ، به تسريع روند مذاكرات كمك مي كرد. موضع گيري منتسب به وزارت امورخارجه روسيه در خصوص برنامه هاي هسته اي ايران اگر درست نقل و گزارش شده باشد كه مسكو بايد در باره آن رسما اظهار نظر كند ، مي تواند نشانه اي از يك چرخش هر چند كوچك در همكاريهاي روسيه با تهران باشد كه لازم است در دستگاه ديپلماسي ايران مورد مطالعه دقيق تر قرار گيرد.
