با وجود رهايی از حکومت صدام حسين، عراق و رهبران جديد آن با مشکلاتی اساسی مواجهند. بزرگترين اين چالشها اعاده نظم و آرامش، ايجاد يک نظام سياسی جديد و بازسازی کشور است.
پس از عزل صدام توسط نیروهای ائتلاف نظامی به رهبری آمریک در سال ۲۰۰۳، شهروندان، نیروهای امنیتی عراقی و آژانس های بین المللی هدف حمله شورشیان قرار گرفتند و بیم بوقوع پیوستن جنگ داخلی می رود. در همه ي اين مدت نیروی های ائتلاف و ارتش عراق با یورش های شورشیان و جنگجویان غیرنظامی مواجه بوده اند.
در یک نگاه
بالغ بر ۲۰۰۰ نفر از ارتش نیروهای ائتلاف و هزاران شهروند عراقی از زمان آغاز فعالیت نظامی کشته شده اند.
با هدف قرار گرفتن بغداد توسط موشکهای آمريکايی در اوايل بامداد ۲۰ مارس ۲۰۰۳ جنگ به منظور سرنگونی رهبر عراقی آغاز شد.
با اینکه توجيه اصلی اين اقدام ادعای وجود تسليحات کشتار جمعی در عراق بود، اما بازرسان بعدا به این نتیجه رسیدند که عراق فاقد هرگونه انبار سلاح های کشتار جمعی است.
با وجود مقاومت حکومت در بغداد، نيروهای زمينی آمريکا و بريتانيا از جنوب داخل عراق شدند و در ۹ آوريل نيروهای آمريکايی موفق به تسخير مرکز بغداد و در نتيجه سقوط رژيم صدام گرديدند.
حق حاکمیت در ژوئن 2004 به دولت موقت انتقال پیدا کرد و شش ماه بعد و پس از 50 سال عراقی ها به اولین انتخابات چند حزبی خود رای دادند.
عراق کنونی که مابين رودخانه های دجله و فرات واقع شده است کم و بيش محيطی را در بر می گيرد که در گذشته بين النهرين و مهد تمدنها نام داشت.
در قرون وسطی عراق مرکز امپراطوری اسلامی بود و بغداد پايتخت سياسی و فرهنگی اين منطقه که از مراکش تا شبه قاره هند را در بر گرفته بود.
تهاجم مغولها در قرن سيزدهم نفوذ عراق را کاهش داد و از آن پس تا کسب استقلال از بريتانيا در سال ۱۹۳۲ اين کشور نقشی جزيی در منطقه ايفا می کرد.
در پی بر انداختن حکومت سلطنتی در سال ۱۹۵۸ و کودتايی در سال ۱۹۶۸ عراق به يکی از مراکز ناسيوناليسم عربی تحت کنترل حزب بعث تبديل شد. نفت کشور را چنان غنی کرد که در بدو رياست جمهوری صدام حسين در ۱۹۷۹ حدود ۹۵ در صد از درآمد ارزی کشور از نفت حاصل می شد.
ولی جنگ با ايران از سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ و جنگ خليج فارس در پی اشغال خاک کويت از سوی عراق در ۱۹۹۱، همراه با تحريمهای بين المللی متعاقب، آثار مخربی بر اقتصاد و جامعه عراق وارد آورد.
در سال ۱۹۹۱ سازمان ملل متحد گزارش داد که عراق به مرحله ماقبل صنعتی شدنش بازگشته است. گزارشهای بعدی وضع معيشت کشور را پايين ترين سطح ضروری برای زندگی توصيف کرد.
در سال های بعد از حکومت صدام، حمله شورشیان به زیر ساخت های نفتی عراق، میلیاردها دلار ضرر و زیان بر این کشور وارد کرده است.
اقليت کرد عراق خود را از حکومت جدا ساخته و منطقه ای نيمه خودمختار در شمال کشور ايجاد کرده است.
اطلاعات و آمار کلی
جمعيت: 26.5 ميليون (سازمان ملل متحد ۲۰۰4)
پايتخت: بغداد
مساحت: ۴۳۸,۳۱۷ کيلومتر مربع
زبان اکثريت: عربی، کردی
دين اکثريت: اسلام
اميد به زندگی: مردان: 57 سال - زنان 60 سال
واحد پول: ۱ دينار عراقی = ۱۰۰۰ فلس
صادرات عمده: نفت خام
سرانه در آمد ناخالص ملی: مشخص نيست
دامنه اينترنتی: iq
کد تلفن بين المللی: 964+
رهبران سیاسی
رئيس جمهور: جلال طالبانی
نمايندگان مجمع ملی – پارلمان عراق که در دسامبر ۲۰۰۵ پس از انتخابات بوجود آمد، جلال طالبانی از رهبران کردهای عراق را برای بار دوم در آوریل 2006 به مقام رياست جمهوری دولت که سمتی عمدتأ تشريفاتی است برگزيدند.
جلال طالبانی رهبر اتحاد ميهنی کردستان عراق، يکی از دو حزب اصلی کردهای شمال عراق است.
او نخستين فرد غير عرب است که به رياست جمهوری يک کشور عرب انتخاب می شود. او قول داده است که برای بازسازی عراق با تمام گروهای قومی و جناحهای مذهبی همکاری کند.
· معاونان رئیس جمهوري: عادل عبد المهدی و طارق الهاشمی
نخست وزير: جواد المالکی
جلال طالبانی در اولین دقایق انتخاب مجدد، از جواد المالکی – سیاستمدار شیعه – خواست تا اولین دولت قطعی عراق را پس از سرنگونی صدام تشکیل دهد.
آقای مالکی از کاندیده های صلح طلب به رهبری ائتلاف یکپارچه شیعیان عراق بود که فاتح رای گیری پارلمانی در دسامبر ۲۰۰۵ شد.
احزاب کرد و سنی مخالف نامزد اول ائتلاف یعنی نخست وزیر موقت، ابراهیم جعفری بودند که منجر به کناره گیری وی از نامزدی بعد از چهار ماه بن بست سیاسی شد.
آقای مالکی جانشین رهبر حزب الدعوه، از گروه های اسلامی شیعه است. او در دهه ۱۹۷۰ میلادی، سال های مدیدی را بخاطر هدایت یک جنبش مقاومت علیه صدام در تبعید سپری کرده است.
او مشاور ارشد آقای جعفری از اعضای دیگر حزب الدعوه بود، کسی که در آوریل ۲۰۰۵ بعنوان نخست وزیر موقت انتخاب شد و قرار بر این شد که اولین دولت منتخب مردم سالار عراق پس از ۵۰ سال را تشکیل دهد.
آقای مالکی در آماده سازی پیش نویس قانون اساسی جدید عراق نقش داشت که سرانجام در اکتبر ۲۰۰۵ به تایید رای دهندگان رسید.
· وزير امو خارجه: هشيار زباری
رسانه ها
از زمان سرنگونی صدام حسین در ۲۰۰۳، دگرگونی عمیقی در عرصه رسانه ای عراق بوجود آمده است. بجای تعدادی انگشت شمار، دکه های فروش رسانه تحت کنترل، عراقی ها هم اکنون دارای صدها نشریه و ده ها ایستگاه رادیویی و تلویزیونی هستند.
اما بخش های سیاسی و مذهبی به آشکارسازی خود در رسانه ها پرداخته اند. علاوه بر این، دسته دسته خبرنگارها و بقیه دست اندرکاران رسانه ها قربانی فعالیت نظامی شورشیان و نیروهای ائتلاف شده اند. دوام مالی شرکت های رسانه ای به شدت تحت تاثیر شرایط امنیتی قرار دارد.
بیش از ۱۰۰ روزنامه و مجله آماده فروش در بغداد و شهر های دیگر هستند و ایستگاه های رادیویی و تلویزیونی خصوصی به سرعت در حال ایجاد شدن هستند.
ایستگاه های رادیو تلویزیونی که توسط مقامات موقتی ائتلافی به رهبری آمریکا تاسیس شده بودند، اکنون بخشی از پخش کننده خبر با بودجه عمومی که سرویس پخش عمومی عراق (CPA) نامیده می شود، هستند.
دکه های خصوصی فروش رسانه ها اغلب با گروه های سیاسی، نژادی و مذهبی مرتبطند که برای زدن حرفی در مورد آینده عراق تلاش می کنند. اما آنها مواجه با کمبود منابع، بالاخص منبع قدرت با ثبات هستند.
رسانه های خارجی، از قبيل بی بی سی، راديو مونت کارلو از پاريس، راديو ساوا و راديوی عراق آزاد که هزينه آنان از سوی آمريکا پرداخت می شود، نيز عراق را زير پوشش خبری قرار داده اند. اکثر اين شبکه ها بر روی موج اف.ام. در بغداد و شهرهای ديگر قابل دريافتند. سرویس بی بی سی در بغداد و بصره پخش می شود.
هفتاد درصد بینندگان، تلویزیون های ماهواره ای را تماشا می کنند. کانال های متداول شامل: ایستگاه های خبری پن-عرب، العربیه و الجزیره هستند. تلويزيون العالم ايران که به زبان عربی پخش می شود را می توان در بغداد بدون داشتن بشقاب ماهواره دريافت کرد.
در مناطق کردنشين خودمختار شمال عراق گروههای رقيب رسانه های خود را منتشر می کنند.
مطبوعات
- تحت اداره شبکه رسانه ای عراق که از سوی دولت موقت ائتلاف نظامی سابق داير شده بود.
- روزنامه واقع در لندن، با چاپ در بغداد و بصره
المدا - بغداد، خصوصی روزانه
المشرق - بغداد، خصوصی روزانه
الدوستار - بغداد، خصوصی روزانه
المناره - بصره، خصوصی روزانه
تلويزيون
- تحت اداره شبکه رسانه ای عراق که از سوی دولت موقت ائتلاف نظامی سابق داير شده بود
- تحت اداره حزب دموکرات کردستان عراق از منطقه شمالی خود مختار کردستان
- تحت اداره اتحاديه ميهنی کردستان عراق از منطقه شمالی خود مختار کردستان
راديو
- جانشين راديو بغداد که از سوی دولت موقت ائتلاف نظامی سابق داير شده بود
راديو نهرين - بصره، تحت نظارت بريتانيا
- مستقل، بغداد، بر روی موج متوسط ( ايستگاه ای.ام.)
راديو هات اف.ام. - مستقل، بغداد، ويژه موسيقی
- مستقل، بغداد، ويژه موسيقی و گفتگو
اينترنت و آژانس خبری
صداهای عراق – منبع سرویس خبری که توسط موسسه رویترز و برنامه توسعه سازمان ملل راه اندازی شد، صفحات انگلیسی زبان
آژانس خبری ملی عراق (NINA) - خصوصی
