نتيجهگيري
در اين نوشتار، ابتدا نشان داده شد كه درك جامعتر از آثار هابرماس ما را قادر ميسازد تا فهم بهتري از نحوه عملكرد اينترنت در رابطه با جامعه و نيز اهميت دموكراتيك جنبشهاي اجتماعي در اين ميان به دست آوريم. علاوه بر اين، باور دارم كه معايب و مزاياي اينترنت و وب را به سادگي نميتوان درك كرد ـ روابط پيچدهاي ميان جامعه، اينترنت، حكومت، تجارت، نهادهاي حاكم بر اينترنت و جنبشهاي سياسي و اجتماعي وجود دارد. آنچه اينترنت ميتواند براي اين عوامل انجام دهد در خود تكنولوژي از پيش تعريف نشده است بلكه جا براي تعاريف موردنظر كاربران باز نگه داشته شده است به گونهاي كه هم شهروندان و هم رسانههاي راهبر نظام ـ محور براي كسب هژموني مبارزه ميكنند. در اين مفهوم، انجمن ارتباطات پيشرو را ميتوان جنبشي قابل ملاحظه در تلاش براي تضمين نه تنها استفاده از اينترنت بلكه همچنين براي ايجاد ساختاري براي اينترنت در نظر گرفت كه در برابر الزامات نظام ـ محور مقاوم باشد. با توجه به اين نتيجهگيري، ضرورت دارد كه كاربران اينترنت به نحوه شكل دادن به اين رسانه و به ويژه ظرفيت ارتباطي آن علاقه نشان دهند. شايد فوريترين چالش براي كاربران اينترنت، يعني همان چالشي كه.... هابرماس نيز سعي در روشن ساختن آن دارند، عبارت است از تجاريسازي و كنترل استعمار. همانگونه كه در قسمتهاي مختلف اين مقاله به اين امر اشاره كردم، تغييري قابل شناسايي در محتوا، كاربرد و ساختار اينترنت طي پنج سال گذشته به وجود آمده است. اين امر همزمان با علاقهمندي بيشتر بخشهاي تجاري و دولت به آنچه ميتوانند از اين رسانه به دست آورند، رخ داده است. بخشهاي تجاري فرصتهاي پولساز را در آن مشاهده كردند و دولتها را تشويق كردند كه براي استفاده آنها، دسترسي به اينترنت را تضمين كنند. دولت نيز ظرفيتهاي تبليغاتي، نظارتي و اداري اينترنت را مورد توجه قرار داد. توسعه وب از طريق افزايش تعداد «مصرفكنندگان»، امكانپذير ساختن معرفي چند رسانهاي كالاها و آسانتر ساختن ناوبري و كاربرد اينترنت به عاملي مهم تبديل شده است. در حالي كه از يك سو وب امكان دسترسي بيشتري را به تعداد بيشتري از تكنولوژيهاي ارتباطي در مقايسه با گذشته فراهم ساخته است، از سوي ديگر ميتوان گفت كه قابليت تعامل اينترنت را كاهش داده است چون وب سايتهاي سياسي و تجاري رسمي براي اجراي نقش، تريبونهاي تبليغاتي يك طرفه ايجاد شدهاند. در حالي كه استفاده از «يوزنت» به عنوان يك سازوكار ارتباطي يك طرفه بيمعني جلوه ميكرد، استفاده از وب بدين ترتيب اينك قابل قبولتر ميشود. از اينرو، به جاي آنكه كاربران خود قسمت اعظم محتواي اينترنت را فراهم سازند، شركتها و دولتها به استعمار بيشتر و بيشتر آن ميپردازند. در واقع، ميتوان چنين استدلال كرد كه شكلي از حصاركشي در حال رخ دادن است كه به موجب آن «خرده مالكان» وادار ميشوند تا درون مناطق پرجمعيت، كنترل شده و تحت مقررات شديد فعاليت كنند، نظير مناطقي كه «آمريكا و آنلاين» 35 و «شبكه مايكرو سافت» 36 در اختيار آنها قرار ميدهند. اگر اين فرآيند تداوم پيدا كند، كاربران اينترنت به گونهاي فزاينده به حصارها و يا مجراهاي از پيش تعريف شدهاي هدايت ميشوند كه خروج از آنها روز به روز دشوارتر ميشود و اينترنت را تنها به يك رسانه جمعي تحت استعمار ديگري تبديل ميكند كه تنها ارايه دهنده اطلاعات و مباحث استاندارد، قابليت تعامل محدود و هر آن چيزي است كه مصرفكنندگان براي برآورده ساختن اميال مادي كنترل شدهشان به آن نياز دارد. بار ديگر، اين فرآيند، هر چند ممكن است بزرگ به نظر برسد، از پيش تعيين شده نيست. اين به عهده شهروندان، نمايندگان و جنبشهاي سياسي، اجتماعي و فرهنگي است تا ادعاهاي خود را مطرح سازند و اين تضمين را به دست آورند كه به عنوان يك ضرورت تحت حفاظت قرار گيرند.
* اين مقاله ترجمه يكي از مقالات فصل پنجم كتاب زير است:
Martha MccAughey & Mtchael DٍAyers (editors), "Cyberactivism", (Routledge Publication 2003). پينويسها:
1. نك، براي مثال، به مقاله معروف Mark Poster(1995) و نيز Friedland (1996) ، مجموعه مقالات در منبع Toulouse and Luke (1998) و نيز Slevin(2000),Wilhelm (1999) ,Malina (1999)
2. نك به Dahlgren(1995) براي شرح كاربرد چهار بعد روش شناختي: نهادهاي رسانهاي (يا ساختار رسانهاي)، بازنماييهاي رسانهاي، ساختارهاي اجتماعي كه رسانهها در چارچوب آنها عمل ميكنند و تعامل اجتماعي برحسب پذيرش.
3. گرچه پست الكترونيك احتمالاً متداولترين نرمافزار كاربردي اينترنت است، شيوع پست الكترونيك مبتني بر وب به اين معناست كه وب جهاني به عنوان نقطه دسترسي اصلي به پست الكترونيك در خارج از محل كار در حال گسترش است.
4. به خاطر سادگي، من از اصطلاح «نظام» براي اشاره به نظامهاي فرعي اقتصادي و اداري استفاده ميكنم
5. ظرفيت اقدام بر حسب پيچيدگي سازماني تغيير پيدا ميكند: «مجموعه پارلماني براي دريافت و بيان مضمون مسائل اجتماعي از همه پذيراتر است، اما در برابر اين حساسيت ظرفيت كمتري براي پرداختن به مشكلات در مقايسه با مجموعه اداري دارد» .(Habermas, 1996, 355)
6. درخواستهاي اظهارنظر ) S (RFC اسنادي هستند كه به بيان مشكلات رودر روي مهندسان ميپردازند و پاسخ ميطلبند. اين مشكلات ممكن است اساساً فني باشند، اما درخواستهاي اظهارنظر همچنين شامل سؤالات «سياسي»تري نيز ميشوند. درخواستهاي مزبور در دسترس همگان جهت همكاري قرار دارد و بهطور كامل در وب سايت «درخواستهاي اظهارنظر» به نشاني www.rfc-editor-org منتشر ميگردند تا همگان آنها را مشاهده كنند.
7. در سال 1992، انجمن اينترنت (ISOC) در نتيجه توسعه و گسترش جامعه اينترنتي و «نياز به حمايت از اين جامعه» (Leiner et al.2000) در فرآيند مديريت شكل گرفت. اينك انجمن مزبور نهاد حاكمه كه اصلي براي ساختار اينترنت به شمار ميرود.
8. من در اينجا از اصطلاح «بنيادي» در مفهوم بنيادها يا هسته مركزي جامعه مدني استفاده ميكنم. آنگونه كه جان كين (1998) ابراز داشته است، پيش شرطهاي خاصي براي جامعه مدني وجود دارد كه بايد تقويت و حفظ شود.
9. انتخابات در سال 2001 انجام شد. با اين حال، در زمان نگارش اين فصل،بحثي در رابطه با آينده يك شركت اينترنتي نامها و شمارهاي واگذاري (ICANN) دموكراتيك در جريان است. برخي مديران در مورد اثربخشي انتخابات ابراز نگراني كردهاند. براي مثال، عضو آفريقايي شركت اينترنتي نامها و شمارههاي واگذاري تنها با 67 رأي از مجموع 130 رأي ريخته شده در آفريقا انتخاب شد. سايرين، نظير اندي مولرـ ماگون عضو هيأتمديره به در دست گرفتن كنترل شركت مزبور به شكل شراكتي اشاره دارند. اين مثالي مفيد از محدودههاي نفوذ است. در حقيقت، اگر رويهها و منابع اساسي بر ضد جامعه مدني تحريف شوند، آنگاه نتيجه بايد تا حدودي از پيش تعيين شده باشد.
10. «كل بشريت» در مفهومي كه من اراده ميكنم بهطور اخص، فرمانده ماركوس، رهبر جنبش زاپاتيستها استدلال ميكرد كه «برادران و خواهران بومي، كارگران، دهقانان، آموزگاران، دانشجويان، كارگران مزارع، زنان خانهدار، رانندگان، ماهيگيران، رانندگان تاكسي، كارمندان، فروشندگان خياباني، دستجات خياباني، بيكاران، روزنامهنگاران، متخصصان، راهبان، همجنسگرايان، هنرمندان، روشنفكران، دريانوردان، سربازان، ورزشكاران و قانونگذاران، مردان، زنان، كودكان، جوانان و برادران و به خواهران سالمند» (The Guardion , 15th March 2001) مبارزه او بپيوندند.
11. اين به ميزاني بستگي دارد كه بپذيريم در حال حاضر به اندازه كافي «جهاني» شدهايم.
12. رابطه بين ناشناختگي و مسؤوليت رابطهاي پيچيده است. در حقيقت، ممكن است اين امر صحت داشته باشد كه كساني كه از روي عادت از وب سايتهاي خاصي بازديد ميكنند ـ به ويژه آن نوع سايتهاي مربوط به جنبش نوين اجتماعي كه بهطور سنتي خود را وقف آرمانهاي شفافيت، صداقت و غيره كردهاند ـ احتمال بيشتري دارد كه با اين اصول همخواني داشته باشند. از شيوديپ گروال Shivdeep Greval به خاطر پيشنهاد اين نكته سپاسگزارم. علاوه بر اين، نرمافزار مسدودكنندة پروتكل اينترنت (IP) (Internet Protocol) ميتواند براي تضمين اين امر مورد استفاده قرار گيرد كه پيامهاي توهينآميز و ديگر سوءاستفادهها مانع انجام صحيح مباحثات نگردند. با اين حال، همچنين بايد خاطرنشان ساخت كه از اين نرمافزار اغلب براي مسدود كردن اظهارنظرهاي مشروعي استفاده ميشود كه با نظرات وب سايتها، گروههاي خبري يا گروههاي مباحثه هماهنگي ندارند. افزون بر اين، مسأله مسؤوليت «گفتمان جهان واقع» هزاران سال است كه فلاسفه اخلاِ را به خود مشغول داشته است.
13. كنسرسيوم وب جهاني (W3C) نهاد اصلي براي موافقت در خصوص پروتكلها و استانداردهاي وب جهاني است. اين نهاد به سرعت در ارتباط با مسائلي چون تجارت الكترونيك، بهرهبرداري غيرمجاز، حقوِ مالكيت و ظرفيت ارتباطي در حال تبديل شدن به مهمترين نهاد است.
1. Constitutional Democracy
2. The Structural Transformation of the Public Sphere (Structural transformation)
3. System/lifeworld
4. Communicative Action
5. Between facts and Norms
6. Association for Progressive Communications
7. Telnet
8. Bolletin Board Systems (BBS)
9. Usenet
10. World Wide Web (www)
11. Hyperlinks
12. Hypertext Mark-up language
13. Hypertext transfer Protocol
14. Refeudalization
15. Dialogical Publicness
16. Sluice-gate Mechanis
17. Sociation
18. New Social Movements
19. Information Processing Techniques Office
20. Advanced Research Projects Agency
21. Request For Comment
22. Internet Architecture Board
23. Internet Activities Board
24. Internet Engineering Task Force
25. Internet Research Task Force
26. Free Software Foundation
27. Hacker
28. Information and Communication Technology
29. Internet Rights Working Group
30. Green Net Civil Society and Internet Charter
31. Iternet Assigned Numbers Authority
32. Internet Corporation for Assigned Names and Numbers
33. Domain Name Disputes Resolution Policy
34. Netiquette
35. America OnLine
36. Microsoft Network
منابع:
Adorno, T., and Horkheimer, M. 1997. Dialectic of Enlightenment.London: Verso.
APC. "ActionApps. Building Information communities." Online. http://WWW.apc.org/actionapps/english/general.
__. 2002. "ICANN Election Results." Online. http://WWW.apc.org/english/rights/governance/icann_election2000/index.shtml.
__. "APC Internet Rights Chatter." Online. http://WWW.apc.org/english/rights/chatter.htm.
__. 2002. "Issues in Internet Rights -Governance of the Internet." Online. http://WWW.apc.org/english/rights/governance/.
__. 2002. "AboutAPC." Online.http://WWW.apc.org/english/about/indens.html.
Barbrook, R, and Cameron, A. 2002. "The Californian Ideology." Online.http://cciwmin.ac.uk/HRC/ci/calif5.html.
Baxter, H. 1987. "System and Lifeworld in Habermas's Theory of communicative Action." Theory and society 16: 39-86 .
Beckett, D. 2000. "Internet Technology," pp. 13-46 in Internet Ethics, ed. D. langford.London: Macmillan press.
Calabrese, A., and Borchert, M. 1996."Prospects for Electronic Democracy in the United States: Rethinking communication and social policy". Media, culture and society 18:249-68.
Calhoun, C. 1992. Habermas and the public sphere. Cambridge,MA: MIT press.
Castells, M. 1997. The power of Identity. Cambridge, MA: Blackwell.
Civil society Internet Forum. 2002."Civil Society Statement on ICANN Election."online. http://www. civilsocietyinternetforum. org/statement.html.
Curran, J. and seaton, J., eds. 1991. Power without Responsibility: The press and Broadcasting in Britain. 4th ed.london: Routledge.
Dahlgren, P.1995. Television and the public sphere: Citizenship, Democracy and the Media. London: sage.
Dutton, W. 1996. "Network Rules of Order: Regulating Speech in public Electronic Fora." Media, Culture and society . 18: 269-90
Eyerman, R, and Jamison, A. 1991. social Movements: A Cognitive Approach. Cambridge: polity.
Friedland, l. 1996. " Electronic Democracy and the New Citizenship." Media Culture and socitey 18: 185-212.
Garnham, N. 1992. " The Media and the public sphere," pp. 359-67, in Habermas and the public Sphere, ed. C Calhoun. Cambridge, MA: MIT Press.
Golding, p. and Murdoch, G.2000. "Culture Communications and political Economy," PP. 70-92 in Mass Median and society, ed. J. Curran and M. Gurevitch. London: Arnold.
GreenNet. 2002. Civil Society and Intrenet Charter. Online. http://www.gn. apc.org/action/csir/charter.html.
Habermas, J. 1971. Towards a Rational society. london: Heinmann.
__. The Theory of Communicative Action: Reason and the Rationalization of the lifeworld. Cambridge: polity press.
__. 1987. The Theory of communicative Action: The Critique of Functionalist reason. Cambridge: polity press.
__. 1989a. The Structural Transformation of the public Sphere. London: Polity press.
__. 1989b. The New Conservatism: Cultural criticism and the Historians' Debate. Cambridge, MA: MIT press.
__. 1996. Between Facts and Norms. London: polity press.
Hague, b., and Loader, B. 1999. Digital Democracy. London: Routledge.
Hall, s.1982. "The Rediscovery of'Ideology': Return of the Repressed in Media Studies' " PP. 56-90 in Culture, Society and the Media, ed. M. Gurrevtich, T. Bennett, J. Curran, and J. Woollacott. London: Routledge.
Herman, E., and Chomsky, N. 1994. Manufacturing Consent: The political Economy of the Mass Media. London: Vintage.
Hoff, J. 2000. "Technology and social change: The path between Technological Determinism, social Constructivism, and New institutionalism "pp. 13-32 in Democratic Governance and New Technology, ed.J. Hoff,I..Horrocks, and p.Tops. London: Routledge.
LANA.2002. online. www.iana.org.
ICANN Fact Sheet. 2002. online. http://www.icann.org/fact-sheet.htm.
Keane, J. 1998. Civil society: Old Images, New Vision. London: polity press.
Leiner, B. et al. 2000. A Brief History of the Internet. Online. www.isoc.org/internet/history/brief.shtml.
Licklider, J. 2002. "The computer as a communication Device." Online. http://memex. org/ licklider.pdf.
Malina, A. 1999. "Perspectives on citizen's Democratisation and Alienation in the Virtual public sphere." PP. 23-38 in
Digital Democracy , ed. B. Hague and B.Loadder.London: Routledge.
Marchill, M./Bertelsmann Foundation. 2001. Who contorols the internet? Recommendations. Berlin: Bertelmann Foundation.
Mawhood, J., and TYSVer, D.2000. "Law and the internet," PP. 96-126 in Internet Ethics, ed. D. Langford. London: Macmillan press.
Murdoch, G. 1982."Large Corporations and the contorol of the communications Industries," pp.7-26 in Culture, society and the media, ed.
M.Gurrevitch, T Bennett, J. Curran, and J. wollacott. London: Routledge.
Poster, M.1997." Cyberdemocracy: Internet and the public sehere," pp. 201-17 in Internet Culture,
ed. D. porter: Routledge: London.
Resnick, D 1998."The Normalisation of Cyberspace," pp. 48-68 in the politics of Cyberspace, ed. C. Toulouse and T. Luke. London: Routledge.
RFC 1160. 2002. "The Internet Activities Board ." Online. ftp://ftp.isi.edu/innotes/rfc1160.txt.
RFC 2026. 2002. "The Internet Standards Process - Revision 3." Online. ftp://ftp.isi.edu/in-notes/rfc2026.txt.
Ronfeldt, D, and Martinez, A 1997. "A comment on the zapatista 'Netwar'," pp. 369-91 in Athena's Camp: preparing for conflict in the Information Age, ed.J.
Arquilla and D. Ronfeldt. Washington, DC: Rand corporation.
Slevin, J.2000. The Internet and society. London: polity.
Stallman, R. 2002. "the GNU project." Online. http://www.gun.org/gnu/thegnuproject.html.
Toulouse, C., and Luke, T. 1998. The politics of Cyberspace. London: Routledge.
Weckert, J. 2000. "What Is New or Unique about Internet Activities?" PP.47-64 in Internet Ethics, ed. D. Langford. London: Macmillan press.
Webster, F. 1995.Theories of the Information Society. London: Routledge.
Wilhelm, A. 1999. "Virtual sounding Boards: How Deliberative Is on line political Discuussion?" PP. 154-178 in Digital Democracy, ed. B. Hague and B. Loader. London: Routledge.
Winston, B. 1998. Media Technology and Society: A History from the Telegraph to the Internet. London: Routledge.
"Zapatistas March into the Heart of Mexico." 2001 , March 15. The Guardian.
|
|
