
" ابراهيم جعفري " نخست وزير عراق كه در راس هياتي از وزراي كابينه خود به ايران آمده است ، قرار دادهايي را براي توسعه همكاري هاي اقتصادي امضا كرده كه به فعل در آمدن آنها مي تواند سطح روابط دو كشور را توسعه و تعميق بيشتري ببخشد. عراق براي ايران بازاري بزرگ است و طرح بازسازي اين كشور كه از آن به عنوان بزرگترين طرح اقتصادي مطرح در پنجاه سال اخير نام برده مي شود ، اين امكان را به ايران مي دهد كه بتواند با توجه به قابليت هاي بالاي خود از اين بازار سهمي در خور بدست آورد. بنا بر برآوردها ، هزينه بازسازي عراق در يك دوره بيست ساله 300 ميليارد دلار خواهد بود كه بناست صرف احياي زير ساخت هاي مخابراتي ، كشاورزي ، صنعتي ، آب و برق ، بهداشت ، آموزش و سيستم هاي ارتباطي شود و سازمانها ، نهادها و شركتهاي دولتي و خصوصي ايراني با توجه به تجربه و توانايي هاي بالاي فني و اجرايي قادرند چنانچه برنامه ريزي مناسب و حمايت لازم از آنها صورت گيرد ، سهمي شايسته از اين بازار به دست آورند.
به لحاظ بين المللي نيز با توجه به ابراز علاقه بازيگران خارجي حاضر در صحنه عراق براي ورود ايران به بازاراين كشور به ويژه براي كمك به بازسازي آن و تمايل دولت بغداد به اين همكاري ، مي توان گفت كه موانع سياسي حضور در بازار عراق براي طرف هاي ايراني به سطحي كاهش يافته است كه مي توان با كمترين نگراني وارد آن شد. حجم يك ميليارد دلاري مبادلات تجاري ميان ايران و عراق در سال گذشته آنگونه كه كاردار جمهوري اسلامي ايران در بغداد از آن خبر داده است ، اين نكته را به نهادهاي مسوول و متولي امور اقتصادي كشور گوشزد مي كند كه بايد با اعمال تدابير لازم فعاليت و حضور در اين بازار و قاعده حاكم بر آن را نهادينه كنند تا تجربه هاي بدست آمده در همكاري هاي اقتصادي با برخي كشورها در سالهاي اخير تكرار نشود.
ايران و عراق توانايي ها و قابليت هاي فراواني براي همكاري دو جانبه درعرصه اقتصادي دارند كه بسياري از اين زمينه ها يا فعال نشده است و يا در سطحي بسيار پايين جريان دارد. در اولين قدم دو كشور بنظر مي رسد كه مي بايستي با ايجاد پست " وابسته بازرگاني " در هيات سياسي خود در كشور مقابل ، به امكان سنجي بپردازند . برگزاري نمايشگاه و بازار دائمي از كالاهاي توليدي هر يك از دو كشور و امكانات و توانايي هاي قابل صدور در كشور مقابل يكي از راههايي است كه مي تواند به اين امكان سنجي و شناخت طرفين از يكديگر كمك اساسي كند. مقامات ايراني با توجه به روابط گذشته با عراق شايد حق داشته باشند كه از سطح مبادلات خود با اين كشور در يك سال گذشته ابزار رضايت كنند ،اما يقينا به اين نكته توجه دارند كه سطح مبادلات با عراق به رغم توانايي هاي بالاي كشور و نيازهاي بازار مقابل ، هنوز بسيار پايين تر از سطح مبادلات ديگر همسايگان عراق مانند تركيه و اردن با اين كشور است كه بازارهاي آنها قابليت ، گستردگي و تنوع بازار ايران را ندارند.
برخلاف كشورهاي آسياي مركزي و افغانستان ، عراق داراي زير ساخت هاي مالي و بانكي با سابقه است كه كار اقتصادي در اين كشور راآسان و ريسك آ ن را كاهش مي دهد ، با اين وصف هر خطري را كه متوجه سرمايه هاي بكار گرفته شده باشد ، مي توان از طريق صندوق هاي ضمانت و نظام هاي بيمه اي از بين برد. سهم قابل ملاحظه اي از مبادلات تجاري كنوني بين ايران و عراق از طريق بازارچه هاي مرزي صورت مي گيردكه اگر چه در رونق اقتصادي مناطق مرزي دو كشور و مرز نشينان موثر بوده است ، اما لازم است دو طرف فراتر از آن نگرسته و دامنه همكاريهاي خود را به عمق اقتصادي يكديگر ببرند. قرار دادهايي كه در فاصله دو روز گذشته ميان ايران وعراق براي همكاري هاي اقتصادي امضا شده است ،از جمله قرار داد انتقال نفت بصره به پالايشگاه آبادان و يا ابراز تمايلي كه وزراي
اقتصادي دولت بغداد براي همكاري در ديدار از مركز اقتصادي بزرگ ايران مانند صنايع
خودرو سازي و يا شييمايي ابراز داشته اند،نشان مي دهد كه نوع ،شكل و سطح همكاري هاي اقتصادي دو طرف مي تواند بسيار فراتر از آنچه تاكنون عمل گرديده و شناخته شده است ، باشد.
ايران كشوري است با رشد اقتصادي مناسب و اين رشد ايجاب مي كند كه در فكربازارهاي تازه براي توليدات كشور باشيم . عراق با جمعيت قابل ملاحظه و زائران و گردشگران بسيار و قرار گرفتن در مسيري كه مي تواند بازارهاي ديگر را به روي توليدات ايراني باز كند ، شايسته است در سياست هاي اقتصادي كشور جايي مناسب پيدا كند ، به علاوه ايران مي تواند بهترين فرصت و امكان را به عراق براي صدور توليدات خود هم به داخل ايران و هم به كشورهاي ديگر منطقه به خصوص كشورهاي آسياي مركزي و حوزه خليج فارس و غرب شبه جزيره هند بدهد و همچنين بنادر خود را به روي عراق براي واردات و صادرات باز كند و اين همه مي تواند علاوه بر اقتصاد ، در زمينه سياسي نيز زمينه را براي ارتقاي هر چه بيشتر سطح روابط ميان دو كشور ايران وعراق هموار كند.
والسلام
