جمعه بیست و ششم خرداد 1385
ميراثي از دنگ شيائو پنگ
- سازمان شانگهاي در بدو تاسيس ، توسعه مناسبات اقتصادي ميان اعضا را هدف خود قرار داده بود، اما همانطور كه انتظار مي رفت و بواسطه مسائل و مشكلات عديده سياسي و نظامي ميان اعضاي بنيانگذار به تدريج ساختي سياسي پيدا كرد اگر چه كوشيد روابط اقتصادي را نيز مورد توجه قرار دهد.
سازمان شانگهاي از ايده هاي «دنگ شيائوپينگ » رهبر فقيد چين و معمار اصلاحات اقتصادي اين كشور است و ابتكار عمل تشكيل سازمان را نيز او در سال 1997ميلادي در بندر شانگهاي چين بر عهده داشت .
چين از دهه 1980 با اولويت دادن به همكاري هاي اقتصادي خود با جمهوري هاي مستقل شده از شوروي سابق ، فراز جديدي را در روابط خود با اين كشورها گشود و توانست حجم مبادلات بازرگاني اش را با پنج كشور آسياي مركزي در مدت دو سال از 1990تا 1992 ده برابر افزايش دهد و به 465 ميليون دلار برساند كه اين رقم اينك تنها در معامله با سه كشور قزاقستان ، قرقيزستان و ازبكستان نزديك به 3ميليارد دلار است .
رابطه با جمهوري هاي مستقل شده از شوروي سابق بويژه در آسياي مركزي به عنوان سرزميني وسيع بين آسيا و اروپا و شرق و غرب آسيا، همواره براي چين حائز اهميت بوده است . منطقه آسياي مركزي در دوران حيات شوروي براي تبديل بيش از 60درصد مواد اوليه خود به روسيه وابسته بود و در حدود 60درصد كالاهاي صنعتي شوروي در جمهوري روسيه و فقط 5\0تا 5\1درصد آن در آسياي مركزي ساخته مي شد و قسمت اعظم بازرگاني اين منطقه با روسيه و در صد ناچيزي از آن در داخل منطقه صورت مي گرفت .
علاوه بر بازرگاني ، همكاري در زمينه اقتصادي و فني بين چين و آسياي مركزي نيز در سال هاي اخير و بويژه پس از سال 1995 كه «زمين » رئيس جمهوري وقت چين در اولين سفر خود به كشورهاي آسياي مركزي پس از فروپاشي شوروي از سه كشور ازبكستان ، قرقيزستان و قزاقستان ديدن كرد، رو به توسعه و گسترش بوده است . چين خوب مي داند كه منابع معدني سرشار و متنوع جمهوري هاي آسياي مركزي در قرن آينده تنظيم كننده روابط اقتصادي آنها با ديگر كشورها خواهد بود و از اين روست كه با نهايت سرعت سعي دارد تا جاي پاي خود را در منطقه بيابد و فرصت هاي از دست رفته را كه به ويژه در سال هاي اول فروپاشي اتحاد شوروي در منطقه به دست آمريكا افتاد، محكم سازد.
واقعيت اين است كه كشورهاي آسياي مركزي در نتيجه نظام اقتصادي كه دوران سلطه اتحاد شوروي بر آنها تحميل كرد، به واردات وابسته اند و در اين ميان و در شرايط فعلي ، راه هاي چين و اقتصادي تر از آن ايران و مناسب ترين راه براي صدور توليدات آنها و واردات نيازهايشان است .
با اين همه ، آنچه كه پكن را از زمان استقلال كشورهاي آسياي مركزي نگران كرده است و اين نگراني در ميان كشورهاي ديگر عضو سازمان شانگهاي كه از شوروي سابق مستقل شده اند نيز ديده مي شود، مساله اقوام مختلف كشورهاي منطقه در خاك كشور و يا كشورهاي مقابل است و دراين ميان چين بيشتر از همه نگران حضور و فعاليتهاي «ايغور»هاي استقلال طلب است كه شمار بسياري از آنها در آسياي مركزي و به خصوص در خاك قزاقستان كه با چين و ايالات عمدتا ايغور نشين آن «سين كيانگ » يا به قول ايغورها «تركستان شرقي » همسايه ث است ، ساكن هستند.
پكن از هرگونه بي ثباتي در كشورهاي همسايه خود در آسياي مركزي نگران و به خوبي واقف است كه در صورت ناامن شدن مرزهاي اين كشورها با چين و تحريك اقوام ( قزاق ، تاجيك ، ازبك ، قرقيز، ايغور و... ) كه در دو سوي مرز در خاك چين و كشورهاي آسياي مركزي ريشه دارند، امنيت آن به خطر خواهد افتاد. كارشناسان سياسي از همين ديد به سفر اخير اسلام كريم اف رئيس جمهوري ازبكستان به پكن مي نگرند كه بعد از حوادث خونبار «انديجان » و كشته شدن صدها ناراضي ازبك صورت گرفت ، ولي پكن ترجيح داد چشم به روي اين حوادث ببندد و از اسلام كريم اف در بالاترين سطح استقبال كند.
مبارزه با تروريسم ، جدايي طلبي و افراط گرايي و ايجاد جو اعتماد و كاهش نيروهاي مسلح مرزي ( بويژه بين چين و كشورهاي مستقل شده از شوروي سابق ) و حفاظت از امنيت كشورهاي عضو همراه با توسعه مناسبات اقتصادي ، فصل مشترك انتظارات و خواسته هاي همه كشورهاي عضو سازمان شانگهاي است و دراين ميان ايران ، هند و پاكستان ، به نظر مي رسد به توسعه مناسبات اقتصادي خود با يكديگر و ديگر اعضا در قالب اين سازمان اهميت بدهند. ايران يكي از شركاي بزرگ چين و روسيه است و سطح روابط اقتصادي كشورهاي عضو سازمان شانگهاي هم در قالب اين سازمان و هم در چارچوب سازمان هاي ديگر جهاني و منطقه اي مانند اكو، آ سه آن سازمان همكاري هاي خزر و ... قابل ملاحظه است .
عضويت در سازمان شانگهاي براي سه كشور ايران ، پاكستان و هند اين فرصت را در عين حال فراهم خواهد كرد تا با كمك اقتصادي به خصوص روسيه و چين ، دو كشور توانمند اقتصادي و صنعتي و بهره گيري از منابع ديگر كشورهاي عضو بتوانند برخي پروژه هاي معوق مانده را اجرايي كنند. براي ايران ، پاكستان و هند عضويت در سازمان شانگهاي اين امتياز را همچنين خواهد داشت كه بتوانند به تعاملات سياسي و اقتصادي جهاني و منطقه اي خود و ديگر كشورها ابعاد تازه اي ببخشند و بر تعداد بازيگران اصلي بويژه در صحنه هاي منطقه اي بيفزايند.
نوشته شده توسط رئوف پیشدار در ساعت 12:59 | متن كامل
|
